Een beeldvormende vergadering

Op een inspraakavond mogen inwoners zich uitspreken over de vraag of hun gemeente plaats moet bieden aan vluchtelingen. Als veel inwoners met fakkels en spreekkoren naar de zaal trekken, dan zullen de emoties vast hoog oplopen. Zo’n bijeenkomst heeft een zorgvuldige opzet nodig om effectief te verlopen – laat staan om de emoties zo te kanaliseren dat daar iets nuttigs uitkomt.

Vier ontwerptips voor organisatoren:

  1. Doel bepalen en bewaken

De gemeente organiseert een ‘beeldvormende vergadering’. Wie moet een beeld waarvan vormen, en waartoe? Het doel van deze inspraakavond is advies van inwoners aan hun gemeenteraad, namelijk over de vraag of deze gemeente vluchtelingen moet opvangen. Laat de deelnemers vooraf expliciet instemmen met de gespreksvorm. Zo kan de gespreksleider hen houden aan de opzet waarmee zij zelf hebben ingestemd.

  1. Inspreken in plaats van inschreeuwen

Meningsuiting wordt vaak een doel op zich, terwijl die dient om de gemeenteraad goed te adviseren. Ja, de vrijheid van meningsuiting is een noodzakelijke voorwaarde voor ieder gesprek. Maar daaruit volgt niet dat we helemaal vrij zijn in hoe we onze mening uiten, zoals die zonder toestemming door de zaal te roepen. Een deelnemer wordt een spreker als die de beurt krijgt. Bedenk hoe je de sprekers expliciet instrueert. Niet alleen over diens spreektijd, maar ook over welke bijdrage diegene mag leveren aan het doel. Na de vage instructie “wie wil er wat zeggen?” lijkt alles toegestaan. Instrueer iedere spreker in ieder geval om diens punt te adresseren aan iemand. Wie moet hiermee iets? De gemeenteraad? Ook de zaalopstelling kan boodschappen helpen richten. 600 geëmotioneerde mensen laat je niet twee uur lang in theateropstelling zittend luisteren naar een reeks sprekers vanachter een katheder voorin een fel verlichte gymzaal. Betrek deelnemers liever in deelsessies bij het uitwerken van problemen en oplossingen. Hoe dan ook, sprekers duidelijk instrueren helpt om schreeuwen te voorkomen.

  1. Specifieke stellingen formuleren

Veel praatbijeenkomsten worden debatten genoemd terwijl ze dat niet zijn. Als 21 insprekers achter elkaar speechen is er vast enige overtuigingskracht (retorica), maar nog geen debat. In een debat reageren sprekers op elkaars betogen. Een debat vergt specifieke stellingen waarmee je het eens of oneens kunt zijn. Bediscussieer eerst de afzonderlijke problemen die inwoners noemen. Welke risico’s levert een azc op, en voor wie? Hoe reëel en hoe ernstig zijn die risico’s? Een vluchteling kan onmogelijk “onze uitkering trekken” terwijl diezelfde vluchteling “onze baan inpikt”. Een goed debat legt de inconsistentie tussen zulke beweringen bloot. Nee, dat is geen partijdigheid. Dat is logica. Nee, er is geen verschil tussen jouw en mijn logica. Logica is objectief. Zo is de onderlinge consistentie tussen uitspraken een criterium voor een logische redenering. Die consistentie kunnen we bereiken door iedere bewering apart te bediscussiëren.

  1. Inhoudelijke confrontatie voorbereiden

Laat 21 insprekers niet achter elkaar spreken, maar één voor één, steeds afgewisseld door directe reacties van de geadresseerde. Pas als onderbouwd is waaruit de problemen van inwoners bestaan, kunnen we zinvol debatteren over concrete oplossingen. Moet de gemeente geen azc huisvesten, of moet de gemeente iets anders doen om de risico’s ervan te verkleinen? Zo toetsen we niet alleen de kwantiteit (het aantal voor- of tegenstanders in de zaal), maar ook de kwaliteit (de redenen) van overtuiging. De confrontatie met tegenargumenten dwingt iedere spreker om diens standpunt te verhelderen, beter te onderbouwen of bij te stellen.

Zo kun je een bijeenkomst organiseren die beelden vormt waarmee de gemeente echt iets kan.


Reageer: hoe kan een organisator nog meer bereiken met zo’n bijeenkomst over de controversiële vluchtelingenopvang in Nederlandse gemeenten?

Permanent link to this article: http://www.rickvanderkleij.nl/een-beeldvormende-vergadering/1766