Prestigeprojecten in prachtwijken (2011)

Wiens wijk bestempeld wordt tot probleemwijk, prachtwijk of krachtwijk kan rekenen op bestuurlijke aandacht. Weliswaar dreigen wijkbewoners te worden gestigmatiseerd, er lonken subsidies om woningen, werkgelegenheid en veiligheid te herstellen. In al haar tragiek is de Nederlandse aandachtswijk een kans voor beleidsmakers, want hun aandacht wordt gevraagd. Van alles mag veranderen om te ontsnappen uit de beklemmende status quo.

In veel opzichten is de Afrikaanderwijk karakteristiek voor de grotestedenproblematiek. Deze wijk in de Rotterdamse deelgemeente Feijenoord wordt al jaren geteisterd door onveiligheid, verloedering en sociaal isolement. Voormalig stadsdeelbestuurder Robbert Baruch (PvdA) ziet een sterk verband tussen de gebrekkige bereikbaarheid en de gebrekkige leefbaarheid van zijn oude wijk. Een verzorgde fysieke omgeving is nodig voor een leefbare sociale omgeving. Volgens Baruch is de Afrikaanderwijk slecht ontsloten aan de omliggende wijken, wat in combinatie met de armoede heeft geleid tot gettovorming. Op straat heerst een gezagsvacuüm, zo ervoer ook PvdA-parlementariër Diederik Samsom in zijn nevenfunctie als straatcoach in Amsterdam. Waar politieagenten, onderwijzers en buurtvaders geen autoriteit kunnen afdwingen ontstaat een anarchistische asfaltjungle waarin criminaliteit goed gedijt.

In zulke probleemwijken wemelt het van de prestigeprojecten. Prestige telt zeker, want een negatieve wijkreputatie weert welvarende mensen (vandaar de Rotterdamwet, die arme mensen uit wijken weert – en zo problemen verplaatst naar de regio). Helaas draaien grootse projecten te zelden om het aanzien van de wijk en te vaak om het aanzien van de projectplanners. Snelle oplossingen werken niet en kunnen problemen zelfs verergeren. Veel projecten mislukken doordat lokale bestuurders ze initiëren zonder samen te werken met lokale ondernemers die de projecten kunnen dragen. Dan komen er nieuwe, dure spookbuurten, spookbuurthuizen en spookrestaurants. Om Leefbaar Rotterdam-fractievoorzitter en Afrikaanderwijk-bewoner Marco Pastors te parafraseren: goede bedoelingen eindigen in slechte resultaten. Ook door burgers en media: wij gunnen bestuurders weinig tijd om problemen te analyseren en belanghebbenden te betrekken bij oplossingen. Nee, wij verwachten daadkracht.

Toch moeten buitenstaanders ervoor waken enkel treurnis te zien in deze wijk. Niet iedereen gaat gebukt onder de sociaal-economische ellende. Zo probeerde Baruch in zijn ambtstermijn (2006-2009) naast de infrastructuur ook de cultuur- en sportvoorzieningen te verbeteren. Anno 2011 wordt het opgeknapte Afrikaanderplein minder gebruikt dan gehoopt, maar op de zaterdagmarkt vertonen allerlei artiesten er hun kunsten. Dan klinkt er muziek, zoals uit de klarinet van Remzi van de Turkse stichting Kleurrijke Dans. Dit gezelschap wil mensen kennis laten maken met verschillende culturen via kunst. Dat streven lijkt naïef, zeker in de gesegregeerde Afrikaanderwijk. Temidden van alle gepolitiseerde sociale problemen proberen kunstenaars culturele diversiteit te vieren. Remzi musiceert inderdaad fabelachtig. Vanaf zijn kruk op het Afrikaanderplein lijkt hij met iedere melodieuze ademstoot de cynici de mond te willen snoeren: de multiculturele samenleving werkt… Luister maar!

Aan goede bedoelingen geen gebrek. Nu de resultaten nog.


Een eerdere versie van dit artikel verscheen op 25 mei 2011 op de website van de BKB Academie.

Permanent link to this article: http://www.rickvanderkleij.nl/probleemwijk_prachtwijk_krachtwijk-2/472