Return to Locatie

Drempels, stoelen en de Sovjetunie

Oogcontact is cruciaal voor verbaal contact. We hebben meer nodig om elkaar te overtuigen (Chen et al., 2013), maar we kunnen in ieder geval zien of de ander nog aandacht heeft voor wat we zeggen. Dus een zaalopstelling waarin mensen elkaar kunnen aankijken levert meer en betere interactie op. Als u een congres, debat of andere bijeenkomst organiseert, is het nuttig om een zaal te kiezen met losse stoelen. Die kunt u van tevoren zo (laten) neerzetten dat de zaalopstelling u helpt bij uw doel voor de bijeenkomst. Mogen toeschouwers alleen kijken, luisteren en klappen? Of wilt u zoveel mogelijk kennis, twijfels en inzichten uit de zaal benutten?

OPSTELLING DIE INTERACTIE BELEMMERT:

Theater

In de theateropstelling is de spreker voorin de zaal de enige die iedereen kan aankijken, en zelfs dat alleen bij voldoende zaallicht. Afgerokte tafels en katheders zijn extra drempels voor contact met het publiek. Zo’n afstandelijke opstelling is vooral geschikt voor monologen met passieve toehoorders die niets terug mogen zeggen. Daarom bijzonder populair onder autoritaire regimes, zoals in de Sovjetunie:

The 19th All-Union Conference of the Communist Party of the Soviet Union (Moscow, June 28, 1988)

Dit was het eerste congres van de communistische partij (CPSU) sinds 1941, en daarmee al een mijlpaal in de perestrojka (hervormingen) en glasnost (openheid) die onder partijleider Michail Gorbatsjov resulteerden in de val van Sovjetunie. Toch is de zaalopstelling vooral geschikt om de hoofden van de mensen te vullen met boodschappen vanaf het podium. Van tegenspraak lijkt geen sprake; laat staan van inspraak.

Toegegeven, gunstig aan de theateropstelling is dat er veel mensen per m² in passen. Behalve in een grotere zaal (maar: hoeveel mensen verwacht u echt? Een propvolle kleine zaal heeft al gauw meer sfeer dan een halflege grote zaal.) kunnen ook veel mensen terecht in een compromis: de V-vorm. Doordat de rijen stoelen schuin richting het podium staan, hoeft iedereen minder dan 90 graden te draaien om (in ieder geval een deel van) de andere deelnemers aan te kijken.

OPSTELLINGEN DIE INTERACTIE STIMULEREN: 

Carré

U-vorm

Kring

Iedereen kan tegenover elkaar of in een cirkel plaatsnemen, zodat meer deelnemers elkaar kunnen aankijken. Zo nodigt u hen meer uit tot dialoog of debat, de zuurstof van de democratie (aldus Arthur Docters van Leeuwen, 1998). Sprekers, als u die al uitnodigt, kunnen dan plaatsnemen in het publiek, in het midden of in de hoeken van de zaal. Alle deelnemers krijgen immers de kans om echt deel te nemen.

Hoe de stoelen ook staan, u zendt een signaal uit naar de deelnemers over hun rol. Daarom zou iedere congresorganisator zich moeten afvragen: hoe wil ik mijn publiek benaderen?

Als dagvoorzitter denk ik graag met u mee over de zaalopstelling, om iedere bijeenkomst tot leven te brengen.

Vredesdebat met Dirk Mulder en Jörgen Raymann (Assen, 25-09-2013. Foto: Maaike Wind, Dagblad van het Noorden)

 


  1. Frances S. Chen et al., “In the Eye of the Beholder: Eye Contact Increases Resistance to Persuasion,” Psychological Science, 24 (2013): 2254-2261.
  2. Een eerdere editie van deze blogpost werd gepubliceerd door de Helmondse vergaderlocatie Bedrijvencentrum Traverse (BCT).

Permanent link to this article: http://www.rickvanderkleij.nl/tips/locatie/zaalopstelling